De Zusjes

Lori Lansens

Dertig jaar na hun geboorte besluiten Rose en Ruby, een Siamese tweeling, hun levensverhaal aan het papier toe te vertrouwen. Door een speling van de natuur zitten de zusjes met de zijkant van hun hoofden aan elkaar vast. Afwisselend vertellen Rose en Ruby over hun doen en laten, hun kleine ergernissen en hun diepste zielenroerselen, dromen en geheimen. Wat de ene zus met veel lef onthult, houdt de andere zo lang mogelijk verborgen. Zo ontvouwt zich de bijzondere geschiedenis van de tweeling, die niet alleen samen geboren zijn, maar ook samen zullen sterven.

De Zusjes is een adembenemende roman, een hartverscheurend verhaal over de bijzondere liefde tussen de Siamese tweeling Rose en Ruby.

De bekoring

 

 Hans Münstermann

“Toen ze terug was, bestelde zijn vader bij Neckermann een wandmeubel met ingebouwde tv en grammofoon. Dat was haar grootste wens.”

Zo eindigt het boek van Hans Münstermann waarin hij prachtig de sfeer van de jaren rond 1960 heeft weergegeven. Inderdaad, het is de tijd waarin de wederopbouwgeneratie van dressoirs overgaat op wandmeubels en de fauteuils plaatsmaken voor een nieuwe, moderne bankstellen, de jaren waarin een beter leven gloort aan de horizon. De genoemde platenspeler en de televisie, bieden de mogelijkheid aan het benauwde, burgerlijke leven te ontsnappen, want het leven is nog steeds beperkt en ondanks de materiele vooruitgang is het denken nog niet veranderd...

In 2004 stort Andreas, na het overlijdensbericht van zijn moeder, zich op zijn jeugd, die zich afspeelde in de jaren ‘50. Hij gaat terug naar 16 juli 1960, de dag dat hij dertien jaar werd. Belangrijker nog was dat zijn moeder die dag vertrok om nog onbekende redenen. Zij liet haar gezin ontredderd achter.
De architect Van Epen ziet haar vertrekken en besluit haar te achtervolgen. Wat volgt zijn de gedachten van Van Epen. Hij heeft de wijk De Harmoniehof waarin het gezin Klein woont, ontworpen. Hij vraagt zich af waarom zij niet langer in het door hem ontworpen huis wil wonen. Als lezer ontdek je dat de vrouw lijdt aan een posttraumatisch stresssyndroom. Dit komt doordat zij als kind de bombardementen op Dortmund heeft meegemaakt in de Tweede Wereldoorlog.
Destijds begrepen de kinderen niets van het vertrek van hun moeder. Vragen bleven onbeantwoord. Nu hun moeder overleden is, gaan zij een proces van rouw tegemoet. Tijdens deze rouwverwerking spreken zij met elkaar over het verleden. Een aantal van de kinderen heeft in de loop der jaren begrip op weten te bouwen. Ook Andreas krijgt begrip voor wat zijn moeder toentertijd gedaan heeft door het schrijven van zijn boeken. Ondanks dat heeft Andreas zijn moeder toch nooit kunnen vergeven.


Het boek heeft een goed verhaal als basis, blinkt uit door prachtige sfeertekeningen, maar bevat helaas veel onnodige toevoegingen. Wie zei ook al weer: “In de beperking toont zich de meester”?

Boven is het stil

Gerbrand Bakker

Boven is het stil is een prachtig romandebuut dat soms doet denken aan de jonge Gerard Reve: niet alleen door een zinsnede als ‘de jonge melkrijder’, maar ook in het – ondanks alles – mededogen dat de hoofdpersoon heeft voor zijn vader. De stijl van Bakker is helder, geen woord te veel.


Een boek over het platteland, gezien door de ogen van een boer, maar uiteindelijk gaat het over universele zaken als de mogelijkheden en onmogelijkheden het leven in eigen hand te nemen.
Met de zin ‘Ik heb vader naar boven gedaan’ begint de roman én de verandering die de hoofdpersoon in dit verhaal zal ondergaan. Na het verhuizen van de oude, versleten vader naar boven gaat Helmer de rest van het huis naar zijn eigen ideeën inrichten. Ideeën die niet bijster sterk zijn. ‘Een tweepersoonsbed en een dekbed’ adviseerde buurvrouw Ada schalks, dus dat koopt hij maar. Helmer was altijd ‘de helft van’. Altijd Henk en Helmer. Toen Henk stierf, kon Helmer zijn studie Nederlands wel vergeten. Hij sleet zijn leven verder ‘met zijn kop onder de koeien’.
De komst van de jongen( Henk) zet van alles in gang. Verscholen erotiek maar ook het zichtbaar worden van zijn eenzaamheid – straks is hij helemaal alleen. Henk vertrekt tot grote opluchting van Helmer, weer, en eindelijk sterft ook de oude vader, in wiens ogen Helmer altijd tweede keus was.
In het laatste deel van de roman is Helmer met de oude knecht Jaap – de enige die hem zag staan – in Denemarken, het ‘beloofde land’. Hij staat op het keienstrand, de zon zakt, en achter hem staat een schaap hem in de nek te ademen. Met ‘Ik ben alleen’ eindigt de roman. Helmer is iemand geworden.

La Superba

Ilja Leonard Pfeijffer

Sommige romans moet je bezoeken. Nog eens tot leven wekken. In het echt zien. 'La Superba', de stads- en emigratieroman over Genua, is er zo een. Zodra je het oude centrum van de havenstad betreedt, loop je ook het boek binnen. Die grijze dronken Italiaan daar, bijvoorbeeld, zou dat nu Don zijn? En die serveerster in de bar met de spiegels, zou Pfeijffer háár soms bedoelen met 'het mooiste meisje van Genua'? Misschien. Misschien ook niet. Dat is de kracht van fictie en dat is ook het interessante van deze roman: hij leert ons de structuur ervan een beetje kennen.

De Nederlandse schrijver (1968) is vijf jaar geleden vanuit Leiden per fiets in Genua beland en er gebleven. Hij is verliefd geworden op deze Italiaans stad bijgenaamd ‘La Superba’ (de hoogmoedige) en wil er in een lange brief aan een Nederlandse vriend (een ‘opera buffa van het dagelijks leven’ in drie aktes en twee intermezzi) uitbundig en met veel bravoure verslag van doen, om die later uit te werken tot een grote roman over migratie. Ilja zit op het terras en laat de wereld aan zich voorbijtrekken, valt keer op keer voor het vele vrouwelijke schoon (‘meisjessurfen’!), raakt geïntrigeerd door een vrouwelijk been, bezingt pooiers en schooiers, legt verhalen van vluchtelingen vast, verliest gaandeweg alle controle, valt ten prooi aan steeds radicalere seksuele verwarring, raakt betrokken bij schimmige zaakjes en krijgt de maffia achter zich aan. ‘La Superba’ is een alternatieve reisgids van Genua, een breed uitwaaierende, groteske, absurde quasi-autobiografie, een ode aan de verbeelding en satire op de Italiaanse dramatiek en zijn eigen machogedrag en ijdelheid, een aanklacht tegen xenofobie en vooral: een feest om te lezen.

Vingervlug

Sarah Waters

Weeskind Sue Trinder is als baby achtergelaten bij mevrouw Sucksby, die haar met ongewoon veel tederheid opvoedt. Meneer Ibbs, Sue's stiefvader, verdient de kost met het helen van gestolen goederen. Het huis waarin Sue opgroeit is een thuishaven en toevluchtsoord voor zakkenrollers en andere kruimeldieven. Wanneer de charmant ogende oplichter Richard Rivers, beter bekend als Gentleman, een duivels plan opstelt en Sue daarin betrekt, verandert haar leven voorgoed. VINGERVLUG is een spannende thriller die de lezer meevoert naar de Londense onderwereld van de negentiende eeuw, vol verraad, bedrog en opportunisme.

Londen, 1862. Het weesmeisje Sue wordt grootgebracht in een huishouden vol zakkenrollers ('fingersmiths', zie Engelse titel) en gauwdieven, door mevrouw Sucksby die baby's 'doet verdwijnen' en meneer Ibbs, heler van beroep. Als Sue zeventien is, wordt ze de assistente van Richard 'Gentleman' Rivers, een charmante oplichter die de jonge erfgename Maud van haar fortuin af wil helpen. Sue wordt kamermeisje bij Maud die met haar excentrieke oom Christopher in een groot, somber landhuis woont. Maar Maud en Sue voelen zich zeer tot elkaar aangetrokken, en de sinistere oom Christopher en 'Gentleman' Rivers hebben zo hun eigen plannen. Het plot, waarin iedereen iedereen bedriegt, en de lezer voortdurend op het verkeerde been wordt gezet, doet je van de ene verrassing in de ander vallen. De critici waren zeer enthousiast over deze uitstekend geschreven én heerlijk weglezende, (lesbische) historische schelmenroman met een keur aan kleurrijke Dickensiaanse figuren. Een Victoriaanse gothic pastiche vol melodrama en humor. Genomineerd voor de Orange Prize en Man Bookerprize 2002 en bekroond met de Ellis Peters Dagger voor de beste historische misdaadroman. Waters schreef al twee eerdere Victoriaanse romans 'Fluwelen begeerte' (verfilmd door BBC) en 'Affiniteit'.

Nachttrein naar Lissabon

Pascal Mercier

Het is je vast ook wel eens opgevallen: aangekomen in het midden van het leven doen mensen soms rare dingen.

Evenzo Raimund Gregorius, hoofdpersoon in deze filosofische roman, leraar klassieke talen aan een gymnasium in Bern, en daar ook wel liefdevol “Mundus” of “de Papyrus” genoemd.
Al dertig jaar loopt hij dezelfde route naar school, tot hij op een ochtend een vrouw tegenkomt, die van plan lijkt van een brug af te springen.
Ze spreekt hem aan.  Een beetje verdwaasd en met hese stem vertelt ze hem dat ze Portugees is. Heel bizar: ze schrijft een telefoonnummer op zijn voorhoofd.
Gregorius neemt haar mee en zet haar achter in zijn klas.
Op een gegeven moment staat ze op, loopt zachtjes naar de deur, legt glimlachend een vinger op haar lippen, en verdwijnt.
Gregorius is verbijsterd. Dan staat ook hij op, laat zijn leerlingen in verwarring achter, en loopt naar buiten om nooit meer terug te keren.

De betoverende vrouw vormt de trigger tot een heftige existentiële zoektocht.
De trein in de titel is een metafoor voor het leven, dat zijn richting kiest zonder dat je daar veel invloed op hebt. De dingen gebeuren gewoon. De specificatie ‘nachttrein’ lijkt mij te verwijzen naar het begrip ‘nacht van de ziel’.
Gregorius komt in een boekhandel terecht, waar een studente een boek laat liggen dat zijn aandacht trekt. Hij bladert het door en raakt zo in de ban van de persoonlijke verhalen van de schrijver, Amadeu Prado, een Portugese arts, dat hij besluit deze op te sporen.

Geconfronteerd met diens levensvragen en levensbeschouwingen, die Gregorius zich geheel eigen maakt, denkt hij dat Amadeu de sleutel kan zijn tot zelfverstaan.
Gregorius stapt op de trein naar Lissabon en valt daar in handen van de ene na de andere kennis van de schrijver, die trouwens allang dood blijkt te zijn, en daardoor kan hij zich een steeds completer beeld van deze geniale man vormen.

Dit boek gaat over "kantelend bewustzijn". Van het ene op het andere moment denkt Gregorius niet meer "toekomstgericht", maar "achteruit", vanuit het perspectief van de dood. Dat maakt alles anders. Het leven; leeft hij dat wel echt? Of leeft hij alleen maar in gedachten?
Dit wordt prachtig uitgebeeld in een heel onbenullig thema, namelijk een oude bril, die aan gruzelementen gaat, en waardoor Gregorius gedwongen wordt een "nieuwe bril op te zetten".

Dit boek is echt een feest voor de geest.
Het enige waar ik steeds op hoopte was de terugkeer van de geheimzinnige vrouw van het begin. Helaas: ze kwam niet. Maar misschien is dat ook beter zo, en kunnen wij niet anders dan alleen maar een glimp opvangen van de engelen om ons heen.

Later

Rosamund Lupton

Het verhaal wordt grotendeels verteld vanuit de belevingen van Grace en Jenny zelf die, vanaf het moment dat zij in het ziekenhuis werden opgenomen, uit hun lichamen zijn getreden. Vanuit deze positie proberen zij de brandstichter te ontmaskeren. In het begin is deze manier van (be)schrijven wel even wennen. Ook brengt het verhaal op deze manier weinig spanning teweeg. Het laat wel goed de gevoelens van de personages zien: hun onmacht, verdriet, woede, hoop en wanhoop. Bij Mike en Sarah is er aan de ene kant uiteraard de hoop op herstel van Grace en Jenny, maar aan de andere kant ook het verlangen om de zaak opgelost te zien, te weten wie hun dit heeft aangedaan. Daardoor is Later in psychisch opzicht sterker dan op het gebied van spanning. Het hele verhaal beslaat uiteindelijk maar vier dagen; hierin wordt uiteraard ook teruggekeken naar het verleden. Hoe zag het gezinsleven er voor de ramp uit en hoe waren de onderlinge verhoudingen.

Al met al is Later niet zo zeer een thriller, maar meer een psychologisch drama waarin de daden van personen te herleiden zijn naar de problemen die zij in hun leven ondervinden of ondervonden hebben. Het feit dat ze niet geaccepteerd of gerespecteerd worden, dat ze niet mooi genoeg gevonden worden, dat ze in hun jeugd niet genoeg liefde hebben ontvangen, afgunstig zijn en ze zich door dit alles denken te moeten bewijzen. Later is een surrealistisch boek waarin de verhoudingen binnen het gezin Covey en de onmogelijke keuzes die zij na het ongeluk moeten maken, op een ingrijpende manier neergezet worden.