Het proces

 Kafka

Meneer K., een dertiger die een hoge positie heeft bij een bank, krijgt op morgen, in plaats van ontbijt op bed, een politieman in burger naast zijn bed en op de overloop staat er nog een. Hij wordt gearresteerd, maar toch mag hij gewoon vrij rond blijven lopen. Wat heeft hij misdaan? Hij weet het niet en de agenten weten het ook niet. K. blijft vol zelfvertrouwen zijn toekomst zien. Pas nadat zijn oom, duidelijk een ADHD-er, hem bijna met geweld meeneemt naar een schoolvriend, een advocaat met Hitleriaans trekje, verandert er veel. Als een zware steen ligt het aankomende proces op K.'s maag. De advocaat werkt meer tegen dan mee. Titorelli, een kunstschilder die rechters portretteert, adviseert hem beter dan de advocaat, maar ook dat heeft geen effect. Tijdens een bezoek aan een Kathedraal ontmoet hij de aalmoezenier van de gevangenis. Deze man, zal de lezer vermoeden, is uit een psychiatrische inrichting ontsnapt. Het verhaal speelt zich altijd af in het duisternis. Buiten regent het of kun je door de mist geen hand voor ogen zien. In een grote ruimte brandt er slecht een kaarsje. Toch zijn er ook passages waarom de lezer zal lachen. Zoals het advocatenbeen dat zichtbaar is aan de zolder van de wachtkamer bij het gerecht. 

Wat te zeggen over het werk van Kafka, zonder in banale gemeenplaatsen te vervallen?! Kafka lijkt in zijn romans en verhalen grip te willen krijgen op het leven, die hij in zijn eigenlijke bestaan moest ontberen: analyses van mensen, situaties en gebeurtenissen zijn buitengewoon scherp en trefzeker geformuleerd, en getuigen van een obsessieve drang om essentie te 'vatten'. Hetgeen niet kan verhelen, dat hij als mens - net als de hoofdpersonen in zijn werk - toeschouwer is gebleven. Hoe angstig moet het zijn van het leven zélf vervreemd te zijn! De lezer die zich laat meetornen, wordt dan ook nét zo bevangen door gevoelens van onbestemdheid. Zijn werk kennend zou ik hem hebben willen leren: als je de werkelijkheid prijsgeeft voor de droom, wordt de droom werkelijkheid. Het is hem niet gegund geweest. 

Madame Jeanette

Mireille Geus

Leonora is negen wanneer haar moeder overlijdt. Haar vader is niet in staat het gezin bij elkaar te houden. Leonora wordt bij haar tante in huis geplaatst en heeft geen idee waar haar broers en zus zijn. Als ze naar de middelbare school gaat, verhuist ze terug naar haar vader in Amsterdam; weer is ze alleen, zonder broers en zus. Jaren later wordt Leonora door haar vriend verlaten. Hij mist een ‘thuisgevoel’ bij haar. Om de naderende feestdagen niet alleen te zijn, geeft Leonora zich op voor een Surinaamse kookcursus die afgesloten wordt met een diner op Eerste Kerstdag. Tijdens het koken komen weggedrukte herinneringen naar boven. Weten waar ze vandaan komt, helpt haar beslissen waar ze naartoe wil.

De avond is ongemak

Marieke Lucas Rijneveld

Winnaar van de International Booker Prize 2020

‘De avond is ongemak’ van Marieke Lucas Rijneveld is het schrijnende verhaal van een gereformeerd boerengezin dat wordt getroffen door de dood van een kind. Door de ogen van Jas, die zich ophoudt in het niemandsland tussen kindertijd en volwassenheid, zien we hoe de familieleden elk op hun eigen manier omgaan met het verlies. Vader en moeder zijn volledig verlamd door verdriet en zien niet hoe Jas en haar zusje Hanna en haar broer Obbe ondertussen langzaam ontsporen. Het is een verbluffend romandebuut dat is doortrokken van seksualiteit, geloof en de smerigheid van het bestaan. Marieke Lucas Rijneveld geldt als een van de grootste nieuwe talenten van de Nederlandse letteren. 

De plot van De Avond is Ongemak past op een bierviltje: gezin verliest oudste zoon, gezin rouwt en groeit uit elkaar. Dat wordt uitgesmeerd over 270 pagina’s, waarbij het verdriet, de onmacht tot communicatie en de drang om te ontsnappen zin na zin in je gezicht wordt gegooid.

Het is zondermeer een goed geschreven roman van een schrijver die gebruikmaakt van mooie taalvondsten. Het verhaal en vooral het einde is indrukwekkend. Ik kan het waarderen als een schrijver het aandurft om de lezer dat ongemakkelijke gevoel te geven.

Het Zoutpad

 Raynor Winn

Raynor Winn en haar man Moth zijn al meer dan dertig jaar samen. Hun oude boerderij in Wales hebben ze in de loop der tijd steen voor steen opgeknapt en omgebouwd tot een goedlopende B&B. Dan raken ze binnen een paar dagen alles kwijt: ze verliezen hun huis door een speculatieschandaal en ze krijgen te horen dat Moth een ernstige ziekte heeft. Ze hebben niets meer over en nog maar weinig tijd.

Met de moed der wanhoop nemen ze een impulsief besluit: ze gaan de eeuwenoude South West Coastal Path lopen, weg van alles en iedereen. Het is een tocht van duizend kilometer.  Met twee rugzakken en een kleine tent beginnen ze hun wandeltocht door het oeroude, verweerde landschap van rotsen, kliffen, zee en lucht. En dan gebeurt het. Met elke stap, door iedere ontmoeting, en ondanks alle moeilijkheden die ze onderweg tegenkomen, verandert hun tocht verder in een bijzondere ontdekkingsreis.

Het zoutpad is een inspirerend, openhartig en schitterend geschreven verhaal over het omgaan met verdriet, de helende kracht van de natuur en de herontdekking van de ware betekenis van het leven, als je alles bent kwijtgeraakt.

Ik ga leven

 Door Lale Guhl

Mooi geschreven boek, bij vlagen hilarisch. een eerlijke weergave in pijnlijke en benarde situaties.  Ongeacht uit welke culturele of religieuze achtergrond zijn er herkenbare posities en ervaar je raakvlakken waar je met frustratie ofwel verwondering kennis van neemt.

Getuigt van moed van de schrijfster. Zij neemt ons met haar weergave van haar wereld en/of leven mee aan de hand van anekdotes, maar ook politieke, historische en filosofische beschouwingen. Taal is soms zeer scherp maar kunstig verwoord.

T Hooge Nest

 Roxanne van Ieperen 

Het waargebeurde verhaal van twee joodse zussen in het verzet, een onderduikvilla in 't Gooi en het onvermijdelijke verraad

'Wanneer er gevochten moet worden, moet er maar gevochten worden. Je kunt jezelf niet ontrouw worden. Je kunt jezelf ook niets wijsmaken. We stonden ervoor. We hebben gedaan wat we moesten doen, wat we konden doen. Niet meer en niet minder.' Janny Brandes-Brilleslijper

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn de twee joodse zussen Janny en Lien Brilleslijper actief in het verzet in Amsterdam en Den Haag. Als het net zich rond hen begint te sluiten, moeten ze onderduiken. Ze komen terecht in 't Hooge Nest, een villa verscholen in de bossen van 't Gooi. Spoedig zal het huis onder hun leiding uitgroeien tot een van de grootste onderduikadressen in Nederland.
Terwijl de laatste joden in het land worden opgejaagd gaat het leven van enkele tientallen onderduikers zo goed en kwaad als het gaat door, pal onder de neus van nsb-buren en nazikopstukken. Als het einde van de oorlog in zicht is wordt het Nest verraden en de familie Brilleslijper belandt met het laatste transport in Auschwitz, samen met de familie Frank.
't Hooge Nest is een verhaal over moed, verraad en menselijkheid in barbaarse tijden, en brengt een ongekende geschiedenis met kracht tot leven.

Wees onzichtbaar

Murat Isik

 Een boek dat het opgroeien beschrijft van een Turkse jongen in deze omgeving, vraagt erom gelezen te worden. Want wat weet de gemiddelde Nederlander van de Bijlmer? En hoe is het leven voor een Turks gezin in die omgeving? Murat Isik (1977), schrijver en jurist, heeft het allemaal zelf meegemaakt. Voor een groot deel van Wees onzichtbaar, heeft Isik dan ook geput uit eigen ervaring.

 Door de ogen van het dan vijfjarige jongetje, is de Bijlmer een wonder. De verlichte flats zijn net ruimteschepen. Maar het gezin heeft het zwaar en dat wordt niet in de laatste plaats veroorzaakt door een egocentrische, autoritaire vader. Hij is onberekenbaar, valt onverwachts uit tegen wie hem maar in de weg staat en fysiek geweld vormt geen uitzondering. Werken doet hij niet, hij leest Lenin en Tolstoj, liggend op de bank en gaat naar de communistische vereniging. Ervan overtuigd dat men hem daar nodig heeft als leider.

Wees onzichtbaar

 is in meerder opzichten een roman over ontwikkeling. Niet alleen Metin, maar ook de rest van het gezin verandert. Misschien maakt de moeder nog wel de grootste ontwikkeling door. Murat Isik heeft een prachtige roman afgeleverd, in een vloeiende stijl, nergens een woord te veel, maar ook niet te weinig. Krachtige zinnen met natuurlijk aandoende dialogen. Met begrip en liefde, ook voor de vader, die alles overheerste en nauwelijks een positieve bijdrage leverde.